Geen vette wespen door werkloos gen

In het dierenrijk is het een gebruikelijke eigenschap dat er vetvoorraden worden aangelegd. Bepaalde genen regelen dat suikers worden omgezet in vet. Die vetreserves kunnen worden aangesproken in magere tijden. Dat parasitaire insecten zoals sluipwespen in hun volwassen stadium geen extra vet aanleggen is een bekend verschijnsel. Eerder toonde Visser aan dat er een nauw verband bestaat tussen dit onvermogen en hun leefwijze als parasiet. Sluipwespvrouwtjes leggen eitjes in andere insecten, de larve eet het insect van binnenuit op maar moet het vervolgens zijn leven lang doen met de vetreserve die hij heeft opgegeten. Dat lijkt ongunstig, maar de sluipwesp hoeft geen energie te verspillen aan het proces van omzetting van suiker naar vet. Dat proces heeft hij in de schoenen van zijn gastheer geschoven. 'Vetaanmaak is een wijdverspreide eigenschap in het dierenrijk', zegt Visser. 'Daarom ga ik ervan uit dat sluipwespen dit vermogen gedurende de evolutie zijn kwijtgeraakt.'


Genetische oorzaak
Visser heeft het mechanisme ontrafeld achter het verlies van vetaanmaak bij parasitaire insecten. De biologe vergeleek het expressiepatroon van 28 genen die betrokken zijn bij het suikermetabolisme tussen een parasitair en een niet-parasitair insect. Genexpressie is een maat voor de activiteit van genen in het sturen van biologische processen. De onderzoekster vond bij het niet-parasitaire insect (de fruitvlieg Drosophila melanogaster) een sterke verhoging van genexpressie bij blootstelling aan een suikerrijk dieet. Het dier was suikers aan het omzetten in vetten. Het parasitaire insect (de juweelwesp Nasonia vitripennis) vertoonde geen genexpressie: of het nu wel of niet met suikers werd gevoerd, het gen bleef 'werkloos'.


Biologische bestrijding
Naast opheldering van het suikermetabolisme bij sluipwespen, heeft Visser de volwassen insecten met een vetcomponent gevoerd om te kijken wat ze hiermee doen. De dieren blijken het extraatje prima te kunnen opnemen. Bovendien teren ze langer op de vetvoorraad die ze al bij zich droegen. Ze verbeteren hiermee hun conditie. Dubbele winst, dus een goede zet in de richting om sluipwespen effectiever te maken bij hun inzet als biologische bestrijders in de landbouw. Het vetdieet van Visser was echter niet perfect. Het verkortte de levensduur van de sluipwespen.

Veelal onderzoeken evolutiebiologen hoe soorten nieuwe eigenschappen verwerven. Visser doet precies het omgekeerde. Ze wil weten waarom eigenschappen gedurende de evolutie verloren kunnen gaan. Op 25 januari verdedigt Bertanne Visser haar proefschrift aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze voerde haar onderzoek uit aan de afdeling Dierecologie van de Vrije Universiteit Amsterdam. Daar ontving prof.dr. Jacintha Ellers voor dit onderzoek een subsidie uit het Open Programma van NWO Aard- en Levenswetenschappen.





Ervaringen met ProSekt

Wat klanten over ons zeggen:

De heer Pietersen uit Utrecht: snel geholpen, top ongediertebestrijder!
12 mei 15 Rotterdam Mario v Loon Bestrijder Mark van prosekt is bij me geweest voor het bestrijden van houtwormen. Is goed verlopen, hij denkt mee en is hulpvaardig. Zou hem zeker aanbevelen.
Rabobank Amsterdam Lisette: "ben al jarenlang tevreden klant bij ProSekt".